Primer fibromiyalji sendromunda oral magnezyum tedavisinin etkinliği
Ekinci S¹, Turan Y¹, Bayram KB¹, Koçyiğit H¹, Gürgan A¹, Atay A².
¹Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2. FTR Kliniği, İzmir
²Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Biyokimya Kliniği, İzmir

GİRİŞ: Fibromiyalji sendromu (FMS), etiyolojisi belli olmayan, yaygın vücut ağrıları, belirli anatomik bölgelerde hassasiyet, azalmış ağrı eşiği, uyku bozuklukları, yorgunluk ve sıklıkla depresyon ile karakterize eklem dışı romatizmal bir hastalıktır. Etiyolojisi tam olarak aydınlatılamadığı için genellikle semptomatik tedavi yaklaşımları kullanılmaktadır. Son zamanlarda FMS tedavisi uyku bozukluğu, nörokimyasal değişiklikler, anormal ağrı algılaması, kas metabolizması ve kan akımındaki değişiklikler gibi mekanizmalar üzerine odaklanmıştır (1). FMS’de hassas noktalar altında kan akımının yavaşladığı, ATP’nin azaldığı ve lokal hipoksinin semptomların gelişmesinde önemli olduğu düşünülmektedir (2). Magnezyum, vücutta ATP sentezinde rol alan bir elementtir ve kalsiyumla birlikte, yeterli kas metabolizması ve fonksiyonu için son derece önemlidir. FMS’li hastalarda, ATP sentezinde en kritik elementlerden biri olan magnezyumun normal sınırların altında olduğunu bildiren bazı kanıtlar vardır (3,4). Malik asitle kombine verilen magnezyum tedavisinin FMS hastalarında ağrı ve hassas nokta sayısını azaltmada etkili olduğu bildirilmiştir (3). Ancak tek başına  magnezyum tedavisinin klinik etkinliği araştırılmamıştır.

AMAÇ: Bu çalışmanın amacı primer fibromiyalji sendromlu (FMS) hastalarda oral magnezyum tedavisinin hassas nokta sayısı, ağrı düzeyi ve fonksiyonel kapasite gibi klinik bulgular ile serum ve idrar magnezyum düzeyi gibi laboratuar bulgular üzerine etkisini araştırmaktır.

GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya ACR 1990 kriterlerine göre FMS tanısı konulan  25 hasta (24 kadın, 1 erkek) alındı. Hastaların sosyodemografik verileri ve hastalık süreleri kaydedildi. Hastalar gündüz ve gece ağrısı, hassas nokta sayısı ve fonksiyonel kapasiteleri açısından değerlendirildi. Ağrı için Vizüel Analog Skala (VAS), fonksiyonel kapasite için Fibromiyalji Etki Sorgulaması (FES) kullanıldı. Serum ve 24 saatlik idrar magnezyum düzeylerine bakıldı. Hastalara 2 ay süreyle 600 mg/gün oral magnezyum sitrat (Magnesium Diasporal saşe 2x1) tedavisi verildi. Hastalar 2. ayın sonunda başlangıçta kayıtlanmış olan klinik ve laboratuar sonuç parametreleri açısından tekrar değerlendirildi.

BULGULAR:  Hastaların yaş ortalaması 44,8±7,4 yıl, ortalama hastalık süresi 25,4±19,2 ay idi. Hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonrası 2. aydaki ortalama hassas nokta sayısı, gündüz ağrısı (VAS,cm), gece ağrısı (VAS,cm), FES skoru, serum magnezyum düzeyi (normal:1,6-2,6 mg/dl) ve 24 saatlik idrar magnezyum düzeyi (normal: 6-10 mEq/litre) değerleri Tablo-1’de verilmiştir. Tedavi öncesine göre tedavi sonrası 2. ay sonunda hassas nokta sayısı, gündüz ve gece ağrısı ve FES skorunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p<0,001) iyileşme saptandı. Serum ve 24 saatlik idrar magnezyum düzeylerinin tedavi öncesine göre 2. ayın sonunda gösterdiği değişim istatistiksel olarak anlamlılık düzeyine(p>0,05) ulaşamamıştır ve normal sınırlarda kalmıştır. Hastalarda ilaca bağlı herhangi bir yan etki görülmemiştir. 

SONUÇLAR: FMS tedavisinde oral magnezyum sitrat 600 mg/gün tedavisinin hassas nokta sayısı, ağrı ve fonksiyonel kapasite üzerine etkili ve güvenli olduğu bulunmakla birlikte, serum ve idrar magnezyum düzeylerini anlamlı olarak etkilemediği saptanmıştır.  

ANAHTAR KELİMELER: Fibromiyalji, magnezyum.
KAYNAKLAR:
1. Goldenberg DL. Treatment of fibromyalgia syndrome. Rheum. Dis. Clin. North Am. 1989; 15(1): 61-7.
2. Ali M, Ali O. Fibromyalgia: An oxidative-dysoxygenative disorder (ODD). J. Integrative Medicine 1999; 3: 17-37.
3. Abraham GE, Flechas JD. Management of fibromyalgia: Rationale for the use of magnesium and malic Acid. J Nutr Med 1992; 3: 49-59.
4. Romano TJ, et al. Magnesium deficiency in fibromyalgia syndrome. J Nutr Med 1994;4:165-167.

Tablo-1: FMS hastalarında oral magnezyum tedavisi öncesi ve sonrası klinik özellikleri ve laboratuar değerleri:

*Wilcoxon signed ranks test